(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 048

॥ శ్రీః ॥
1.49. అధ్యాయః 049
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
జనమేజయమంత్రిసంవాదముఖేన పునః పరీక్షిచ్చరితకథనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
శౌనక ఉవాచ। 1-49-0x(231)
యదపృచ్ఛత్తదా రాజా మంత్రిణో జనమేజయః।
పితుః స్వర్గగతిం తన్మే విస్తరేణ పునర్వద॥ 1-49-1(2069)
సౌతిరువాచ। 1-49-2x(232)
శృణు బ్రహ్మన్యథాఽపృచ్ఛన్మంత్రిణో నృపతిస్తదా।
యథా చాఖ్యాతవంతస్తే నిధనం తత్పరిక్షితః॥ 1-49-2(2070)
జనమేజయ ఉవాచ। 1-49-3x(233)
జానంతి స్మ భవంతస్తద్యథావృత్తం పితుర్మమ।
ఆసీద్యథా స నిధనం గతః కాలే మహాయశాః॥ 1-49-3(2071)
శ్రుత్వా భవత్సకాశాద్ధి పితుర్వృత్తమశేషతః।
కల్యాణం ప్రతిపత్స్యామి విపరీతం న జాతుచిత్॥ 1-49-4(2072)
సౌతిరువాచ। 1-49-5x(234)
మంత్రిణోఽథాబ్రువన్వాక్యం పృష్టాస్తేన మహాత్మనా।
సర్వే ధర్మవిదః ప్రాజ్ఞా రాజానం జనమేజయం॥ 1-49-5(2073)
మంత్రిణ ఊచుః। 1-49-6x(235)
శృణు పార్థివ యద్బ్రూషే పితుస్తవ మహాత్మనః।
చరితం పార్థివేంద్రస్య యథా నిష్ఠాం గతశ్చ సః॥ 1-49-6(2074)
ధర్మాత్మా చ మహాత్మా చ ప్రజాపాలః పితా తవ।
ఆసీదిహాయథా వృత్తః స మహాత్మా శృణుష్వ తత్॥ 1-49-7(2075)
చాతుర్వర్ణ్యం స్వధర్మస్థం స కృత్వా పర్యరక్షత।
ధర్మతో ధర్మవిద్రాజా ధర్మో విగ్రహవానివ॥ 1-49-8(2076)
రరక్ష పృథివీం దేవీం శ్రీమానతులవిక్రమః।
ద్వేష్టారస్తస్య నైవాసన్స చ ద్వేష్టి న కంచన॥ 1-49-9(2077)
సమః సర్వేషు భూతేషు ప్రజాపతిరివాభవత్।
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్చైవ స్వకర్మసు॥ 1-49-10(2078)
స్థితః సుమనసో రాజంస్తేన రాజ్ఞా స్వధిష్ఠితాః।
విధవానాథవికలాన్కృపణాంశ్చ బభార సః॥ 1-49-11(2079)
సుదర్శః సర్వభూతానామాసీత్సోమ ఇవాపరః।
తుష్టపుష్టజనః శ్రీమాన్సత్యవాగ్దృఢవిక్రమః॥ 1-49-12(2080)
ధనుర్వేదే తు శిష్యోఽభూన్నృపః శారద్వతస్య సః।
గోవిందస్య ప్రియశ్చాసీత్పితా తే జనమేజయ॥ 1-49-13(2081)
లోకస్య చైవ సర్వస్య ప్రియ ఆసీన్మహాయశాః।
పరిక్షీణేషు కురుషు సోత్తరాయామజీజనత్॥ 1-49-14(2082)
పరిక్షిదభవత్తేన సౌభద్రస్యాత్మజో బలీ।
రాజధర్మార్థకుశలో యుక్తః సర్వగుణైర్వృతః॥ 1-49-15(2083)
జితేంద్రియశ్చాత్మవాంశ్చ మేధావీ ధర్మసేవితా।
షడ్వర్గజిన్మహాబుద్ధిర్నీతిశాస్త్రవిదుత్తమః॥ 1-49-16(2084)
ప్రజా ఇమాస్తవ పితా షష్టివర్షాణ్యపాలయత్।
తతో దిష్టాంతమాపన్నః సర్వేషాం దుఃఖమావహన్॥ 1-49-17(2085)
తతస్త్వం పురుషశ్రేష్ఠ ధర్మేణ ప్రతిపేదివాన్।
ఇదం వర్షసహస్రాణి రాజ్యం కురుకులాగతం।
బాల ఏవాభిషిక్తస్త్వం సర్వభూతానుపాలకః॥ 1-49-18(2086)
జనమేజయ ఉవాచ। 1-49-19x(236)
నాస్మిన్కులే జాతు బభూవ రాజా
యో న ప్రజానాం ప్రియకృత్ప్రియశ్చ।
విశేషతః ప్రేక్ష్య పితామహానాం
వృత్తం మహద్వృత్తపరాయణానాం॥ 1-49-19(2087)
కథం నిధనమాపన్నః పితా మమ తథావిధః।
ఆచక్షధ్వం యథావన్మే శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః॥ 1-49-20(2088)
సౌతిరువాచ। 1-49-21x(237)
ఏవం సంచోదితా రాజ్ఞా మంత్రిణస్తే నరాధిపం।
ఊచుః సర్వే యథావృత్తం రాజ్ఞః ప్రియహితైషిణః॥ 1-49-21(2089)
మంత్రిణ ఊచుః। 1-49-22x(238)
స రాజా పృథివీపాలః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
బభూవ మృగయాశీలస్తవ రాజన్పితా సదా॥ 1-49-22(2090)
యథా పాండుర్మహాబాహుర్ధనుర్ధరవరో యుధి।
అస్మాస్వాసజ్య సర్వాణి రాజకార్యాణ్యశేషతః॥ 1-49-23(2091)
స కదాచిద్వనగతో మృగం వివ్యాధ పత్రిణా।
విద్ధ్వా చాన్వసరత్తూర్ణం తం మృగం గహనే వనే॥ 1-49-24(2092)
పదాతిర్బద్ధనిస్త్రింశస్తతాయుధకలాపవాన్।
న చాససాద గహనే మృగం నష్టం పితా తవ॥ 1-49-25(2093)
పరిశ్రాంతో వయస్థశ్చ షష్టివర్షో జరాన్వితః।
క్షుధితః స మహారణ్యే దదర్శ మునిసత్తమం॥ 1-49-26(2094)
స తం పప్రచ్ఛ రాజేంద్రో మునిం మౌనవ్రతే స్థితం।
న చ కించిదువాచేదం పృష్టోఽపి సమునిస్తదా॥ 1-49-27(2095)
తతో రాజా క్షుచ్ఛ్రమార్తస్తం మునిం స్థాణువత్స్థితం।
మౌనవ్రతధరం శాంతం సద్యో మన్యువశం గతః॥ 1-49-28(2096)
న బుబోధ చ తం రాజా మౌనవ్రతధరం మునిం।
స తం క్రోధసమావిష్టో ధర్షయామాస తే పితా॥ 1-49-29(2097)
మృతం సర్పం ధనుష్కోట్యా సముత్క్షిప్య ధరాతలాత్।
తస్య శుద్ధాత్మనః ప్రాదాత్స్కంధే భరతసత్తమ॥ 1-49-30(2098)
న చోవాచ స మేధావీ తమథో సాధ్వసాధు వా।
తస్థౌ తథైవ చాక్రుద్ధః సర్పం స్కంధేన ధారయన్॥ ॥ 1-49-31(2099)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి ఆస్తీకపర్వణి ఏకోనపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 49 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-49-4 కల్యాణం సర్వలోకహితం చేత్ప్రతిపత్స్యామి ప్రతీకారం కరిష్యామి॥ 1-49-6 బ్రూషే పృచ్ఛసి। నిష్ఠాం సమాప్తిం॥ 1-49-11 స్వధిష్ఠితాః సుష్ఠుపాలితాః॥ 1-49-13 శారద్వతస్య కృపాచార్యస్య॥ 1-49-14 సోత్తరాయమితి పాదపూరణార్థః సంధిః। అజీజనజ్జాతః॥ 1-49-17 షష్టివషాణి జన్మతః షష్టిపర్వపర్యంతం న తు రాజ్యలాభాత్॥ 1-49-18 వర్షసహస్రాణి చిరకాలమిత్యర్థః। పాలయితుమితి శేషః॥ 1-49-20 ఆచక్షధ్వం భ్వాదేరాకృతిగణత్వాచ్ఛపో న లుక్॥ 1-49-26 వయస్థో వృద్ధః॥ ఏకోనపంచాశత్తమోఽధ్యాయః॥ 49 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.